Menstruatiecyclus en vruchtbare periode berekenen

De menstruatiecyclus: iedere menstruerende vrouw heeft het. Dit betekent kort gezegd dat er elke maand een eicel in één van de eileiders wordt gerijpt. Als deze eicel onbevrucht blijft, verlaat hij het lichaam tijdens de menstruatie. Lees hieronder meer over het verloop van je menstruatiecyclus en hoe je je vruchtbare dagen kunt berekenen.

Menstruatiecyclus

Wat is je menstruatiecyclus?

Als geslachtsrijpe vrouw doorloop je vanaf je puberteit tot aan de menopauze elke maand je menstruatiecyclus. Dit houdt in dat je lichaam zich klaarmaakt voor een mogelijke zwangerschap. Als er geen bevruchting plaatsvindt, word je ongesteld.

Je cyclus begint op de eerste dag van je menstruatie en eindigt een dag vóór je volgende menstruatie. De gemiddelde duur van je menstruatiecyclus is 28 dagen, maar een kortere of langere cyclus is ook normaal (denk aan: tussen de 21 of 35 dagen of zelfs nog langer).

Ongeveer 75 tot 80 procent van de vrouwen heeft een regelmatige cyclus, de rest niet. Een regelmatige cyclus houdt in dat de periode tussen je menstruaties steeds even lang duurt.

Het verloop van je menstruatiecyclus wordt gecoördineerd door hormonen.

De 4 fasen van je menstruatiecyclus

Je menstruatiecyclus bestaat in totaal uit de volgende 4 fasen:

1. Menstruatie

Tijdens je menstruatie wordt de onbevruchte eicel samen met het baarmoederslijmvlies en bloed afgevoerd. Het bloeden kan tussen de 2 en 7 dagen aanhouden, maar de meeste vrouwen menstrueren ongeveer 5 dagen. Meestal bloedt je het hevigst op dag 2 en 3.

2. Folliculaire fase (eicelrijping)

Tijdens de folliculaire fase wordt door de hersenen het follikelstimulerende hormoon (FSH) afgegeven. Follikels of eiblaasjes zijn met vloeistof gevulde blaasjes die elk een onrijpe eicel bevatten. Het FSH stimuleert tijdens de eerste 14 dagen van elke cyclus de ontwikkeling van de follikels in de eierstokken.

Normaal gesproken rijpt er één eicel tijdens je menstruatiecyclus. Zijn het er twee of zelfs meer, dan heb je kans om zwanger te raken van een meerling.

De follikels zorgen voor de productie van het vrouwelijke geslachtshormoon oestrogeen. Onder invloed van oestrogeen wordt het baarmoederslijmvlies dikker, om de innesteling van de (eventueel) bevruchte eicel gemakkelijker te maken.

Menstruatiecyclus

Bron: Gezondheidsplein.nl

3. Eisprong of ovulatie

Vlak vóór de eisprong vindt er een sterke stijging van het luteïniserend hormoon plaats (LH-piek). Dit geeft je lichaam het signaal voor de eisprong, die ongeveer 36 tot 48 uur later plaatsvindt. Bij de eisprong komt de rijpe eicel los van de eierstok. Via de eileider daalt deze af naar de baarmoeder, waar ze bevrucht kan worden door een zaadcel.

Na de eisprong begint de eicel met het aanmaken van progesteron, die de verdere ontwikkeling van de baarmoederwand stimuleert. Ook zorgt dit hormoon ervoor dat er geen nieuwe follikels rijpen. Daarnaast stijgt de lichaamstemperatuur van de vrouw bijna een halve graad.

De eisprong vindt meestal plaats rond de 14de dag van de cyclus en duurt 1 tot 2 dagen. Vanaf de eisprong ben je 24 uur vruchtbaar.

4. Luteale fase (verdikking baarmoederslijmvlies)

Tijdens de luteale fase maakt de baarmoeder zich klaar voor de innesteling van de (eventueel) bevruchte eicel.

Als er bevruchting heeft plaatsgevonden, dan nestelt de eicel (ook wel zygote genoemd) zich in de baarmoederwand. Hier groeit de eicel uit tot een embryo en vervolgens tot baby.

Tijdens je zwangerschap maakt je lichaam het zwangerschapshormoon hCG aan. Dit zorgt ervoor dat je niet meer menstrueert. Als de eicel niet bevrucht is, wordt je ongesteld.

De luteale fase duurt gemiddeld 12 tot 14 dagen.


Meer lezen: De menstruatiecup: de beste manier om je menstruatie te managen


Vruchtbare dagen berekenen

Door de verschillende fasen van je menstruatiecyclus te berekenen, kun je erachter komen wanneer je vruchtbaar bent.

We schreven net al dat een vrouw vanaf de eisprong 24 uur vruchtbaar is. Toch heeft een vrouw per cyclus ongeveer 5 vruchtbare dagen, ofwel: dagen waarop ze zwanger kan raken. Dit komt doordat spermacellen tot 3 dagen kunnen overleven in het lichaam van een vrouw. Als je seks hebt vóór de eisprong, kunnen de zaadcellen dus overleven tot de eisprong plaatsvindt.

Je vruchtbare periode begint vanaf ongeveer dag 11 van je cyclus (3 dagen vóór de eisprong) en duurt tot en met dag 15 (een dag na de eisprong). De twee dagen rond de eisprong ben je het meest vruchtbaar.

Menstruatiecyclus kalender

Het is lastig om je vruchtbare periode exact te berekenen. Dit komt doordat de duur van de folliculaire fase bij vrouwen flink kan verschillen, van wel 7 tot 21 dagen. De luteale fase is wel altijd gelijk, namelijk 14 dagen, met hoogstens 2 dagen verschil.

Het is daarom beter om uit te gaan van de voorspelling van je volgende menstruatie voor het tijdstip van je eisprong, en niet van de datum waarop je voor het laatst ongesteld was.

Hoe bereken je dit?

Bij een cyclus van 28 dagen bereken je de datum van je eisprong door 15 dagen af te trekken van de eerste dag van je volgende menstruatie. Vanaf 3 dagen vóór je eisprong tot 1 dag erna ben je vruchtbaar.

Recent onderzoek heeft echter uitgewezen dat de vruchtbare periode sterk kan schommelen, zelfs bij vrouwen met een heel regelmatige cyclus. Ga er dus niet blind vanuit dat je berekeningen kloppen.

Menstruatiekalender apps

Als je geen zin hebt om zelf je vruchtbare dagen uit te rekenen, bestaan er ook verschillende menstruatiekalender apps die je hierbij kunnen helpen. Zo’n app kan berekenen op welke dag van je menstruatiecyclus je je bevindt. Zo zie je dus in één oogopslag wanneer je vruchtbaar bent.

Helaas is ook deze methode niet altijd 100% betrouwbaar. Je kunt een app altijd gebruiken als hulpmiddel, maar gebruik het nooit als anticonceptiemethode.

Overigens is een menstruatie app wel zeer nuttig om inzicht in je cyclus in het algemeen te krijgen. Dit kan handig zijn bij het plannen van activiteiten waarbij je liever niet ongesteld bent, zoals een dagje sauna, zwemmen of een vakantie. Ook kan het helpen bij het tracken van PMS of menstruatiepijn, zoals buikkrampen en pijnlijke borsten.

Bovendien kun je meldingen krijgen over wanneer je ongesteld wordt. Zo word je er op tijd aan herinnerd om nieuwe menstruatieproducten te kopen of om je menstruatiecup weer tevoorschijn te toveren.

Als je een onregelmatige cyclus hebben, zijn de voorspellingen van een app helaas minder betrouwbaar.

Menstruatiekalender app Flo

Menstruatie app Flo

Ovulatietest

Een methode die wel zeer nauwkeurig kan meten wanneer je eisprong plaatsvindt is een ovulatietest. Deze meet een bepaalde hoeveelheid van het LH-hormoon in je urine. Als je positief test zijn je twee meest vruchtbare dagen aangebroken.

Temperatuurmethode

Sommige vrouwen proberen de dag van de eisprong te bepalen door hun temperatuur dagelijks op te meten. Dit heet ook wel de basale temperatuurmethode. Omdat je temperatuur tijdens je eisprong stijgt, kun je meten wanneer je ovuleert. Helaas zie je deze stijging pas na je eisprong. Daarom is het verstandig om deze methode minimaal drie maanden vol te houden en een temperatuurcurve van je menstruatiecyclus bij te houden.

De pil en je menstruatiecyclus

De anticonceptiepil bevat hormonen die ervoor zorgen dat er geen eisprong plaatsvindt. Ook maken ze het baarmoederslijmvlies ongeschikt voor innesteling van een bevruchte eicel en zorgen ze ervoor dat zaadcellen moeilijker door het slijm van de baarmoederingang komen.

De meeste anticonceptiepillen dien je 3 weken te slikken gevolgd door 1 stopweek. Tijdens deze stopweek vindt er een “schijnmenstruatie” plaats, ook wel onttrekkingsbloeding genoemd.

Na het stoppen met de pil zal je natuurlijke menstruatiecyclus weer terugkomen. Hoelang je lichaam nodig heeft om de menstruatiecyclus na pilgebruik weer te normaliseren, is voor iedere vrouw anders. Soms duurt het slechts één of twee maanden, maar het kan ook een half jaar duren.

Wat is een onregelmatige menstruatiecyclus?

Bij een onregelmatige cyclus, ook wel oligomenorroe, verschilt de lengte van de menstruatiecyclus per maand. Daarnaast kan er sprake zijn van tussentijds bloedverlies halverwege je menstruatiecyclus (metrorragie) of kun je je menstruatie zelfs een maand helemaal overslaan (amenorroe). Dit maakt het een stuk lastiger om een onregelmatige cyclus te berekenen en te tracken.

Er zijn twee soorten oligomenorroe:

  • Primaire oligomenorroe: als een vrouw vanaf haar allereerste menstruatie last heeft van een onregelmatige cyclus. Er is dan geen aanwijsbare oorzaak voor.
  • Secundaire oligomenorroe: als de onregelmatigheid later is komen opzetten.

Van Teunisbloemolie wordt beweerd dat het vrouwen met een onregelmatige cyclus helpt om een regelmatige menstruatie te krijgen. Helaas is hier (nog) geen wetenschappelijk bewijs voor.


Meer lezen: 10 voordelen van de menstruatiecup


Oorzaken van een onregelmatige menstruatiecyclus

De volgende factoren kunnen je menstruatiecyclus beïnvloeden:

1. Je bent pas net ongesteld

Het is heel normaal om 1 tot 2 jaar na je eerste menstruatie nog een onregelmatige cyclus te hebben. Het kan zelfs voorkomen dat je ineens een aantal maanden niet ongesteld wordt. Dit is niets om je zorgen over te maken.

2. Veranderingen in je gewicht

Bij overmatig of snel gewichtsverlies is je lichaam niet in staat om de benodigde hormonen te produceren die je eisprong opwekken. Hierdoor kan de menstruatie uitblijven. Vaak gaat het om vrouwen met een BMI minder dan 18,5. Meisjes of vrouwen met anorexia menstrueren hierdoor vaak niet.

Daarentegen kan (plotselinge) gewichtstoename er ook voor zorgen dat je menstruatiecyclus onregelmatig wordt.

Menstruatiecyclus gewicht

3. Stress

Bij stress maakt je lichaam het hormoon cortisol aan. Als je te veel cortisol in je lichaam hebt, kan dit de aanmaak van oestrogeen en progesteron verstoren. Stress kan daarom je menstruatiecyclus in de war schoppen.

4. Stoppen met de pil

We zeiden het al eerder: na het stoppen met de pil kun je nog een tijdje last hebben van een wisselende menstruatiecyclus, omdat je lichaam je hormoonspiegel weer in balans moet krijgen.

5. Overmatig sporten

Wanneer je extreem veel en intensief sport kan het voorkomen dat je cyclus verandert of dat je tijdelijk helemaal niet meer ongesteld wordt.

6. Medicatie

Sommige vormen van medicatie kunnen je hormoonspiegels verstoren. Met name antidepressiva staan hier bekend om. Raadpleeg je arts als je vermoedt dat je medicijnen iets met je veranderde cyclus te maken hebben.

7. (Hormonale) aandoeningen

Bepaalde aandoeningen kunnen een onregelmatige cyclus veroorzaken:

  • Schildklieraandoeningen
  • PCOS
  • Endometriose
  • Vleesbomen
  • Darmproblemen
  • SOA

8. Hormonale medicatie

Primolut N

Het middel Primolut N kan in verschillende situaties door je arts worden voorgeschreven. Denk bijvoorbeeld aan abnormaal vaginaal bloedverlies, stoornissen tijdens de menstruatiecyclus, uitstellen van je menstruatie, menstruatieklachten, endometriose en overgangsklachten.

Het middel bevat de werkzame stof norethisteron, die ongeveer dezelfde werking heeft als het vrouwelijk hormoon progesteron. Door het gebruik van Primolut N kan je in het begin last krijgen van een onregelmatige cyclus. Als dit zo blijft, dien je je arts te raadplegen.

Morning after pil

Ook door de morning after pil kan je lichaam in de war raken. Vaak komt je volgende menstruatie wat later en kan wat zwaarder zijn dan normaal.

9. Miskraam

Het komt vaak voor dat vrouwen na een miskraam last krijgen van een onregelmatige cyclus. Soms duurt het een paar maanden voordat je menstruatie weer ‘normaal’ is.

10. Recentelijk bevallen

Na je bevalling is je lichaam druk bezig met ontzwangeren. Meestal komt je cyclus na zo’n 6 tot 8 weken weer op gang. Als je borstvoeding geeft, duurt dit vaak langer, tot wel een half jaar na je bevalling.

11. Overgang

Als de overgang nadert, kunnen vrouwen last krijgen van hormonale schommelingen. Dit veroorzaakt onregelmatige menstruaties. Een onregelmatige menstruatiecyclus is vaak één van de eerste tekenen dat een vrouw de overgang nadert.

 

Ben jij al bekend met de menstruatiecup?

 

Instagram call to action button

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *